Transliteracja
Transliteracja to proces zamiany tekstu zapisanego w jednym systemie pisma na tekst w innym systemie pisma, w taki sposób aby możliwie dokładnie oddać oryginalną wymowę wyrazów. Polega ona na konwersji liter alfabetu źródłowego na litery alfabetu docelowego, zgodnie z ustalonymi regułami i standardami transliteracji dla danej pary języków. Głównym celem transliteracji jest umożliwienie odczytania tekstu napisanego innym alfabetem przy pomocy dostępnego alfabetu, z zachowaniem jego oryginalnego brzmienia. Ma to szczególne znaczenie w przypadku alfabetów różniących się zasadniczo sposobem zapisu głosek, np. alfabetu arabskiego i cyrylicy w stosunku do alfabetów opartych na piśmie łacińskim.
Transliteracja znajduje szerokie zastosowanie przy przepisywaniu imion i nazwisk w dokumentach urzędowych, np. w paszportach osób pochodzących z krajów używających innych systemów pisma, w celu ujednolicenia ich formy na potrzeby międzynarodowej identyfikacji. Jest również niezbędna przy tworzeniu opisów bibliograficznych publikacji wydanych w obcych alfabetach oraz przy indeksowaniu takich pozycji w bibliotecznych katalogach.
Transliteracja umożliwia ponadto publikację tekstów w oryginalnych wersjach językowych przy użyciu dostępnego zestawu znaków drukarskich, a także pomaga w opracowywaniu słowników wyrazów obcojęzycznych z zaznaczoną wymową. Jest stosowana również przy tworzeniu napisów dialogowych w filmach i serialach zawierających fragmenty w obcych językach.
Istnieją ustandaryzowane systemy transliteracji dla różnych par języków, które określają dokładne reguły konwersji poszczególnych liter i ich połączeń. Przykładowo, międzynarodowy standard ISO 9 ustala zasady transliteracji z cyrylicy na alfabet łaciński. Z kolei standard ALA-LC reguluje transliterację imion i nazwisk zapisanych alfabetem rosyjskim na pismo łacińskie w języku angielskim.
Poprawna transliteracja wymaga dobrej znajomości reguł konwersji oraz systemów fonetycznych obu języków, aby uniknąć błędów i niezgodności w oddawaniu wymowy wyrazów. Błędy transliteracyjne mogą powodować problemy z identyfikacją osób czy informacji bibliograficznych. Dlatego transliteracją powinny zajmować się wyłącznie osoby posiadające odpowiednie kompetencje i doświadczenie.




