Powracamy dziś do tak ważnej dla tłumacza kwestii, jaką jest poprawność zapisu. Język polski jest pod tym względem dość skomplikowany, o czym świadczy fakt, że nawet najlepiej wykształcone osoby czasem mają problemy z właściwym wstawieniem przecinka. Często wynika to z braku zrozumienia funkcji, które pełnią znaki interpunkcyjne. Dlatego też dzisiejszy wpis ma na celu wyjaśnienie ich. Mówiąc o poprawności językowej, bardzo ciężko jednak ominąć kwestie podstawowe, które choć pewnie dla wielu są oczywiste, innym sprawiają nie lada problemy. Dlatego przepraszamy, jeśli większość informacji będzie Państwu znana. Mamy nadzieję, że doczytają jednak Państwo wpis do końca i znajdą w nim coś dla siebie.

Po co komu interpunkcja?
W życiu codziennym wiele osób zapomina o interpunkcji. SMS-y, e-maile, krótkie notatki – są to formy, w których niekiedy „odpuszczamy” sobie zasady poprawności – bo przecież są niepotrzebnym balastem. Czy aby na pewno? Często znaki interpunkcyjne mają decydujący wpływ na sens wypowiedzi. Najlepiej tę kwestię obrazuje znany i często przytaczany przykład. Wyobraźmy sobie, że tuż przed egzekucją kat otrzymuje od sędziego wiadomość:
„Powiesić nie można, uwolnić”.

A gdyby tak lekko przesunąć przecinek i zapisać:
„Powiesić, nie można uwolnić”.

W tym wypadku przecinek miałby moc decydowania o czyimś życiu. Może nie zawsze tak ważne kwestie zależą od znaków interpunkcyjnych – choć np. w tłumaczeniach sądowych sytuacja taka mogłaby się zapewne zdarzyć – ale bardzo często poprawność zapisu przetłumaczonego tekstu zdecyduje, czy dany klient zgłosi się do tłumacza jeszcze raz. Dlatego warto zwracać uwagę na te „drobiazgi”.

Funkcje interpunkcji
Podstawowym celem stosowania znaków interpunkcyjnych jest zapewnienie tekstowi jednoznaczności, a co za tym idzie – ułatwienie jego poprawnego odbioru. Dlatego też, jeśli pojawią się wątpliwości związane z zasadnością postawienia przecinka w danym miejscu, trzeba przede wszystkim zastanowić się, pod jaką postacią dana wypowiedź będzie najbardziej zrozumiała i przejrzysta. Kolejna funkcja znaków interpunkcyjnych związana jest z koniecznością wyrażania właściwości mowy – i tak przecinek i kropka oddają przerwy w mówieniu, myślnik sygnalizuje zawieszenie głosu, wykrzyknik jest znakiem emocji. Dzięki właściwemu zapisowi czytający jest w stanie poprawnie zinterpretować tekst, ewentualnie wygłosić go zgodnie z intencjami autorskimi.

Polskie znaki interpunkcyjne
W języku polskim używa się dziesięciu znaków interpunkcyjnych: kropki, średnika, przecinka, dwukropka, myślnika (pauzy), wielokropka, znaku zapytania (pytajnika), znaku wykrzyknienia (wykrzyknika), nawiasu i cudzysłowu.
Ze względu na funkcje można podzielić je na następujące grupy:
Znaki oddzielające:

  • kropka, która zamyka wypowiedzi,
  • średnik i przecinek mające za zadanie oddzielać mniejsze całości w obrębie wypowiedzenia.

Znaki prozodyczne:

  • wielokropek, myślnik i pytajnik – służą one do oznaczania przerw, zawieszenia głosu oraz intonacji oznaczającej pytanie.

Znaki emocji:

  • wykrzyknik, a także pytajnik, myślnik i wielokropek – przy ich pomocy w zapisie sygnalizuje się emocje mówiącego.

Znaki opuszczenia:

  • wielokropek, myślnik – których używa się, gdy chce się zaznaczyć, że pewnie fragment tekstu został w publikacji pominięty.

Znaki wyodrębniające:

  • dwukropek – który wprowadza wyliczenie, cytat, uzasadnienie, wynik bądź wyjaśnienie;
  • cudzysłów, nawias, a także służące do wydzielenia fragmentów tekstu pary myślników i przecinków, które stosuje się przy zapisie zdań wtrąconych.

W kolejnych częściach cyklu tekstów pod zbiorczą nazwą „Meandry polszczyzny” znajdą Państwo bardziej szczegółowe informacje, które dotyczyć będą konkretnych zasad stosowania poszczególnych znaków interpunkcyjnych. Postaramy się wyjaśnić we wpisach najbardziej kłopotliwe przypadki. Mamy nadzieję, że nasze rady okażą się przydatne.

 

Bądź na bieżąco
Zostaw adres, a poinformujemy Cię o nowych wpisach na blogu (zwykle 1-2 w miesiącu).
Nie rozsyłamy SPAM-u, ani nie udostępniamy adresów firmom trzecim.

Komentowanie zostało wyłączone